Матәм көне — трагикомедия.

15 октябрь көнне Казанда Хәтер көне узды. 15 ел буе бер үк кешеләр бер үк сүзләрне кабатлыйлар. Айдар Хәлим яки Фәүзия Бәйрәмованың чыгышлары шул ук пафос белән сугарылган, олы абый-апалар арасында шул ук берничә бөртек яшьләр.

Чыгыш ясаучыларның ялкынлы чыгышлары инде күптән йөрәкне җилкетми.

Бер үк әйберне йөз кат ишеткәч, тәэсире кимеп, нульгә калган.

Сөембикәне кызганып, һәлак булган Казан кешеләрен жәлләп елаган чакларым күптән балачакта калды.

Ә хәзер…

Хәзер бары тик ачы сарказм һәм ирония хисе генә калды.

Чөнки «Fuck Russia» дигән язулы НАТО каскасы кигән милли активистларга җитди карап булмый. Чөнки йодрык чөеп, «Азатлык!» дип кычкыру — безне киләчәккә илтмәс. Чөнки чәйнәлгән баналь нотыклар эчне пошыра.

Җитәр. Күп еладык. Хәзер көлергә генә кала — үз-үзебездән, үз ахмаклыгыбыздан каһкәһәле, ачы итеп көлергә генә калды.

Posted in Татарлар | Tagged | 2 комментария
 

Көзге депрессия

Русия халкын “караңгы чырайлы”, “сирәк елмаялар” дип тәнкыйтлиләр. Чынлап та, Мәскәүме ул, Казанмы, башка шәһәрме – авыз турсайтып йөрибез. Гел шат кыяфәт белән йөреп өйрәнмәгән без.

Елына 9 ай болытлы, яңгырлы һава торышы, я кар, я яңгыр, я боз. Иртә караңгы төшә, иртән чыгып китәсең – тирә ягын кап-кара, эштән кайтасың – кап-кара. Ачуым килмәгәе, шатланырсың монда! Кешенең халәте бит кояш яктыртканнан да тора.

Көчәнеп елмаюга караганда, ихлас усал чырай якынрак миңа бүген. Сезнең фикерегез ничек?

Posted in Без рубрики | Tagged , | 3 комментария
 

Җиңүче балалары

Без — җиңүче балалары. Әллә каян килгән бу уй башымда әйләнә дә әйләнә. Каян килеп чыкканын да хәтерләмим. Хм. Җиңүче. Ник җиңүче? Бәлки киресенчә, җиңелүче балаларыдыр? Бар булганын югалтып, дәүләтсез, телсез калганнармы җиңүче? Дәүләттән дә кадерлерәк горурлыкны да җуеп, килеп терәлгәннәрме җиңүче? Ә, искә төште. Ник җиңүче балалары икәнен аңлатыйм әле сезгә.

Минем дәү әтиләр 11 бала үскәннәр. 12 нчесе — асрамага алган бала да булган. Шул 11 туганның бары икесе генә гаилә корып бала үстергән (дәү әтием һәм бер апасы). Шул 11 туганның 1се (!!) генә онык үстерде. Дәү әти апасының кызлары бар, тик аларның үз балалары юк, кызганычка каршы. Уйлап кына карагыз, 11 баладан бары берсе генә нәселне дәвам иткән. Моны аңлагач, мин озакка уйга калдым. Нихәтле тормыш җебе, нәсел җебе өзелгән. 10 туганның күбесе балачагында гүр иясе булган. Авыл, табиб юк, чирләр кырган аларны. Берсе, 19 яшьлек егет, үпкәсе ялкынсынып үлгән, тагын бер кыз да шактый олыгайгач дөньядан киткән. Бер абый сугышта ятып калган. Бу җир йөзеннән югалган туганнарымны искә төшергәндә, әллә нишлим. Тормыш тоташ бер зиарат сыман, тоташ мәет сыман булып күренә башлый. Бу бит бер безнең гаиләдә генә түгел, илендә шулай халык кырылган.

Инде шул мең үлемнән Аллаһ ярдәме белән исән калган әби-бабайларыбыз…Алар барысын да күргән.Ачлык, хәерчелек, сугыш, бетмәс чир, хәвеф-хәтәр, бәла-казалар… Шунда да исән калып яшәүләрен дәвам иткәннәр. Нәсел чылбырын өәргә ирек бирмәгәннәр. Кем соң алар, җиңүче булмаса?

Без — җиңүче нәселеннән. Без, барыбыз да. Без җиңүче балалары.

Әби-бабайлар калдырган тормыш җебен дәвам итик. Намус белән, горур булып яшик.

Posted in Татарлар | Tagged , | 3 комментария
 

Хәмерсез туй

Әгәр дә бу язманы булачак кәләш яки кияү кеше укыса, сүзем шул! Алкогольсез туйны күңелле итеп уздыру мөмкин! Үзем сынап карадым)

Кияүгә чыгарга тәкъдим ясаганда ук булачак ирем мөселманча туй ясарга теләде. Мин дә ике куллап риза идем моңа. Болай да гөнаһлар җитәрлек кешедә, инде яңа гаилә корганда тәртипле, аракысыз башларга иде тормышны. Әти-әниләребез дә риза булды.

Туй авыл өендә булгач, хәләл ризык — не проблема. Ә менә кунаклар моңаешып утырмасын өчен нишләргә? Әлбәттә, шәп алып баручы — тамада кирәк. Шөкер, мөселманча туй алып баручы тамадалар да бар хәзер. Безнең туйны супертамада — Гамил Нур алып барды. Чын, бәйрәмне ул коткарды диеп була! Әтием әйтмешли, аракылы туйда тамаданың әллә ни осталыгы кирәкми: бокалларны тутырдың, тост әйттең дә бетте-китте, дальше кунаклар бер-беренед күңелен ача ул))) Ә алкоголь булмаса?

Туйда барыбер күңел ачасы, җырлыйсы, биисе килә бит. Кеше тартынып-оялып утырса, нинди бәйрәм инде ул? Гамил абый барысын да ду китереп җырлатты, биетте, уйнатты, конкурслар үткәрде. Аңа рәхмәтем зур) Бөтен кеше шаклар катып, номерларын сорап бетерделәр. Мин алай гаҗәпләнмәдем — Гамил абыйны беренче күрүем түгел лә) Халыкчан җор тел белән һәр кешенең күңелен күреп, ике як туганга игътибар күрсәтеп уздырды ул туйны.

Болай истә калганнарны языйм: капкалы уйнадык, баянга биедек, кәләшне «урлау» да булды, сорау-җавап конкурсында катнаштык, әлбәттә, подставной кәләш-кияүсез дә калмады туй) «Наласа»ны да, «Шәйморза утлары»н да, «Күбәләгем», «Чияләр», «Бәхеттә-шатлыкта», «И икегез-икегез»не дә җырладык…

Гами абыйның сайты да бар икән — http://supertamada.com/. Каяле, кереп коммент язып чыгыйм әле булмаса…))

Posted in Ислам | Tagged , , | 6 комментариев
 

Мишәр килене

Цүпрәле сөйләме башта бигрәк каты тоелган иде. Яңа туганнарымның «ч» урынына «ц» диюенә, диалект сүзләренә ияләштем тагын. Әй, кызык та аларны тыңлавы!

Түшәм — путалак (потолок), бераз — берсәк, гел — ялан, тәрәзә пәрдәсе — элеңге,һ.б. сүзләргә өйрәнеп беттем. Тагын, мишәрләр сүзләрне киредән әйләндереп әйтәләр — хатын-кыз түгел, кыз-хатын, исән-сау түгел, сау-исән. Ой, ә тагын «әйе» урынына «да» куллананлар.

Иң кызыгы, Казанга күчкән мишәр балалары гади татарлар белән әдәби телдә аралаша. Ләкин телефоннан берәр туганы шалтыратса..шундук ц-ц-ц башлана)

Posted in Без рубрики | Tagged , | 5 комментариев
 

Күзәтүләр

Басып торасың кайчак шулай Кольцо каршында, я Бауман урамында. Берәр иптәшеңне көтәсең, иптәш гадәттәгечә соңга кала. Андый очракларда мин вакыт узсын дип як-якка карый башлыйм. Тыз-быз ашыккан кешеләрне күзәтү үзе бер тамаша.

Кием, бизәнгеч, чәч, яулык ише әйберләрне тикшереп туйгач, кешеләрнең йөзләренә игътибар итә башлыйсың. Кемдер елмая, кемдер, кашын җыерып узып китә, кайберәүләре, йөзләренә текәлгәнемне сизеп, гаҗәпләнеп карыйлар. Кольцо каршында гадәттә сыңар чәчкә тоткан егетләр таптана — свидание, баш әйләндергеч биек үкчәле туфли кигән кызлар шопингка ашыга. Яшь ментлар арлы-бирле тәртип саклап чайкалып йөриләр. Гадәттәгечә, Кольцо ишек төбендә шырык-шырык көлеп бала-чага кыяфәтле егет-кызлар тәмәке тарта.

Шәһәр тормышы бертөрле дә, минут саен үзгәреп торучан да…

Posted in Дөнья хәле | Leave a comment
 

X-files

«Жизнь как коробка конфет — дешевый, дурацкий, формальный подарок ,которого никто не ждет, его нельзя вернуть, потому что в замен получишь новую коробку…и вот тебе достаются противные мятные леденцы, которые ты безумно суешь в рот, когда больше нечего есть, изредка попадается конфета с орешком или тянучка, но ты проглатываешь их так быстро… и вкус моментально улетучивается, наконец тебе остаются конфеты с затвердевшей начинкой и орехом, но если ты съешь и их, все что у тебя останется- пустая коробка с фантиками»
X-f, Cigarette- smoking man

Posted in Киномания | Leave a comment
 

Уразага да кердек

Рамазан аеның өченче көне. 18-19 сәгать ашамый-эчми ничек йөрермен дип кайгырганда, Галимҗан Ибраһимовның «Табигать балалары» икәясе искә төшә. Җәйге челләдә, ураза вакытында печән өсте сурәтләнә анда:
«…Көн үтә аяз; күк әллә кая ерак иде; иртәнге салкында чабу егетләргә бәйрәм генә булса да, соңгы чәй вакытлары үтү белән, кояш эсселәтә, кайберәүләрне йомшарта да башлады… Без һаман чабабыз, биттән, муеннан, аркалардан тир ага, күлмәкләр тәнгә ябышты. Барыбыз да беләкләрне сызганган, изүләрне ике якка аерып жибәргәнбез. Үзара сөйләшү бетте. Бу инде эсселек жиңә башлаган дигән сүз була… Күк йөзендә, тәңре хакы өчен дә, бер болыт юк. Төш якынлый. Көн кыза башлый, кыза башлый… Кошлар, авызларын ачып, елга буйларына төшәләр. Балыклар, хәлсезләнеп, камыш төпләренә яталар. Үләннәр әлсерәп, башларын иделәр. Әйтерсең күк йөзе кызган тимергә әйләнде, түбәнәйде дә, без шуның астында калдык, ул безнең баш өстебездә яндырып, миебезне кайнатып тора… Инде чабу кая, тамырлар куырылды, ирен, авыз кипте, тын алсаң эчкә ялкын керә, — шул чаклы киптек, ай, бер генә тамчы су эчәргә яраса! Хәл кереп ук китәр иде! Юк инде, ансы булмас, бер без түгел, бөтен ил белән шулай.»

Әллә ничаклы авыр эш эшләп тә, бабайлар уразасын бозмаган. Шулай булгач, безгә дә тәвәккәлләргә быел))) Үземә килгәндә, инде ничә тапкыр сынаганым бар: ничек ашамыйча йөрермен, ничек эшләремне эшләмен дип ел саен кайгырсам да, барыбер ел саен ничектер уразада берәр җиңеллек килә. Мәсәслән, узган елын эшләгән җиремдә кондиционер булды, 2010ның котчыкмалы эссесендә бераз салкынчалык бирде. Быел исә гомумән августта салкынайтып җибәрде. Менә шундый хәлләр)))))))

Posted in Ислам | Tagged , | Leave a comment
 

Маша — Машаллаһ!

“Ә син ник намаз укымыйсың? Әйдә ястүне бергә укыйбыз”. Бу сүзләрне миңа урыс кызы әйтер дисәләр, ышанмас идем, чын. Ләкин чынлыкта нәкъ шулай килеп чыкты. Маша – Чиләбе кызы, миннән берничә яшькә олы. Танышуыбыз интернет аша булды: Маша администратор булган “Клуб адекватных мусульманок” ВК төркеменнән башланды. Бу төркем гаҗәп кызык, анда бик күп темаларга мәглүмат алып була. Маша Казанга дус кызына кунакка килгәч, минем белән дә очрашты, хәтта безнең өйдә кунак та булды.

Маша гомумән гади кеше түгел. Бер кешедә шуның хәтле төрле-төрле әйберләр җыелыр икән! Беренчедән, ул урыс филолгиясе белгече, мәктәптә эшли. Укытучы кеше кырыс, акыл өйрәтүче, үтә дә “дөрес” булып күз алдына килә, әйеме? Ә Мария шул ук вакытта неформал да (ул төрле-төрле музыка стильләрен үз итә, неформаль культура белән кызыксына). Өстәвенә, автостоп белән сәяхәт итә, Казанга да автостоп белән килде. Һәм, иң кызыклысы, Маша – мөслимә. Аллаһның барлыгына һәм берлегенә ышанучы, биш вакыт намазын укучы мөслимә. Урыс милләтле кешеләрнең ислам кабул итүе мине бик гаҗәплендерә дә, куандыра да. Машаның да юлы җиңел булмаган, эшләгән җирендә, аралашкан кешеләре арасында проблемалар килеп чыккан. Һәрхәлдә, Чиләбедә бездә гадәти булган хәләл ризыкларны табуы да кыен, мөселманнар да әзрәк, димәк, аларны аңламаучы һәм исламны яратып бетермәүчеләр шактый. Тик Машаның авызыннан бу темага хет бер зарлану сүзе чыксын: үз язмышын ул ничек бар, шулай кабул итә һәм сабыр итә.
Маша – бик ихлас, гади кеше. Башка кешеләрдән пафослы булып ишетелгән сүзләр аның йөрәгеннән бәреп чыга, бик табигый күренә. Безнең өйдә намаз укыганнан соң, Маша кул күтәреп дога кылды да, “Кунак догасын Аллаһ кабул кыла дигән, мин синең өчен дога кылдым”, диде. Иртән аерылышканда, Маша “Әссәләмү галәйкем вә рәхмәтуллаһи вә бәрәкәтүһ” дип саубуллашты да, юлга чыгып китте. Аның әле Чаллыга барасы бар иде.

Бу гаҗәеп кызны Аллаһ рәхмәтеннән ташламасын иде. Мин аны беркайчан да онытмам дип уйлыйм.

Posted in Ислам | Tagged | Leave a comment
 

***

Сабырлык киткән дөньяда,
Мәрхәмәт югалган шәһәрдә
Яңгырлар гына чын иптәшләр,
Чәчәкләр генә чын сердәшләр.

Фәрештә утырткан гөлләрне
Рәхимсез тәгәрмәч изгәндә,
Әйт әле, син ниr дәшмәдең,
Битараф карадың тәрәздән?

“Мин генә үзгәртмәм дөньяны!
Мин аның бер нәни валчыгы!”
Әйт әле, татлымы күз яше?
Ясалма елмаю ачымы?

Гаепне аудардың заманга,
“Миннән бит берни дә тормый!”
Гаепсез санасаң үзеңне,
Намусың җанны ник тырный?

Posted in Шигырь-мигырь =) | Leave a comment